Actueel 100 jaar

100 jaar

Freek Vossenaar 28 januari 2019

Toen na de Eerste Wereldoorlog de economische betrekkingen in 1919 normaliseerden, trad in Parijs Dr J.J.L van Rijn aan op de ambassade als landbouwconsulent. Hij ressorteerde onder het Ministerie van Buitenlandse Zaken maar rapporteerde aan het Ministerie van Handel en Nijverheid waarbinnen later een Ministerie van Landbouw zou ontstaan. Met benoemingen later in 1919 in Londen en Berlijn kunnen we dit jaar dan ook het eeuwfeest vieren van wat inmiddels het Landbouwattaché Netwerk (LAN) is gaan heten. Op zo’n 35 posten zijn de uitgezonden medewerkers van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit actief.


In zekere zin is er in de afgelopen 100 jaar niet veel veranderd in de taken van het LAN. Dienstverlening aan het agrarische bedrijfsleven, rapportages aan het departement, het bewerkstelligen van markttoegang en het versterken van voedselzekerheid zijn nog steeds de hoofdtaken. In de dagen van Van Rijn betrof dat laatste het leveren “van belangrijke hoeveelheden tarwezaad en fokvee voor den wederopbouw van Noord-Frankrijk”, tegenwoordig zijn landbouwraden actief in onder meer Myanmar, Rwanda, Ethiopië en binnenkort ook Algerije. Ook draait het nog steeds om deskundigheid en professionaliteit, en het bewerkstelligen van goede relaties in de landen van vestiging. Wel is de werkwijze fundamenteel veranderd door de opkomst van ICT en de integratie van landbouwspecialisten binnen de post, volgens de One Team gedachte. Het LAN maakt deel uit van één economisch diplomatieke netwerk al vindt de aansturing en de beoordeling vanuit het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) plaats.


De globalisering van de landbouwmarkten en de toegenomen instabiliteit in de wereld stellen ook het LAN voor nieuwe uitdagingen. Landen waar we tot voor kort een ontwikkelingsrelatie mee hadden kunnen zich ontpoppen als belangrijke bestemmingen van Nederlandse agro-investeringen – zie Pakistan waar FrieslandCampina voor een half miljard z’n grootste overname ooit deed. Ook tracht LNV aanwezig te zijn in landen waar de ontwrichting van de lokale voedselvoorziening het risico vergroot op het op drift laten slaan van de bevolking. Het was wel even slikken voor de departement dat juist in deze uitdagende tijden de uitbreidingsmiddelen van het kabinet Rutte-III voor het postennet niet ook direct ten goede kwamen aan het buitenlandse netwerk van LNV terwijl de dienst bij eerdere bezuinigingen wel braaf had meegekort. Daar werd uiteindelijk een ingewikkeld compromis in bereikt waardoor het LAN z’n aanwezigheid in bv. de landen rond de Middellandse Zee kan vergroten.


Uiteindelijk is de aanwezigheid van Landbouw-diplomaten op de posten ook voor BZ een goede zaak. Het verstevigt de integratie van de Dienst Buitenlandse Zaken in Den Haag, en de additionele deskundigheid en expertise op de post en de kruisbestuiving van de contacten kan alle betrokkenen inspireren. Omdat de zorgen over voedselzekerheid en de duurzaamheid van voedselproductie eerder toe- dan afnemen zal de komende decennia de deskundigheid van het LAN op de posten toegevoegde waarde hebben. Als tweede exporteur van landbouwproducten ter wereld heeft Nederland baat bij een deskundig netwerk, zeker als het accent verschuift naar de export van technologie en kennis. De samenwerking met BZ zal in de toekomst zonder twijfel innig zijn en wie weet nog nieuwe vormen aannemen. Hoe dan ook is voor alle vakattachés de VDBZ relevant; partnerproblematiek, rechtspositie en terugkeerbeleid zijn niet alleen de zorgen van BZ-ambtenaren.


Verheugend is het om te zien hoeveel aandacht het Landbouwministerie wil geven aan het 100-jarig bestaan van de buitendienst. De terugkomweek van de landbouwraden in juni zal volop in het teken staan van de viering. Oud-attachés werken aan de publicatie van een gedenkboek waarvoor ook een uitgever belangstelling heeft getoond. Het is mooi om te ervaren dat die internationale kant van onze landbouw en die samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen ten behoeve van de internationalisering zo gewaardeerd worden. Daar kunnen we wel weer een nieuwe eeuw mee ingaan.

Frederik Vossenaar
Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Freek Vossenaar

Lid, Bestuur

Profiel