Actueel Column: Een zondag in Kiev

Column: Een zondag in Kiev

Ed Hoeks 11 december 2018

Brandende autobanden, rookbommen, gebroken ruiten, bivakmutsen, grimmige gezichten, smeulende vuurtjes. Was dit niet het beeld van de Maidanopstand in Kiev? Alweer vijf jaar geleden?


Vorige week zondag in Kiev: afgesloten wegen, gedrang van mensen, files op de weg, geroep en geschreeuw: de geëxalteerde mens als uithangbord. Beleefden we hier een mini-Maidan, die zondag in de Oekraïense hoofdstad? Ja, precies in de straat waar die grote Russische firma is gevestigd. Niemand wist wat er precies aan de hand was. Nieuwsgierig kwam ik dichterbij, maar ook een beetje angstig, massa’s intimideren. Politie-agenten gaven geen antwoord, keken weg, gromden en slurpten hun miserabele namaak-koffie. Verkoopsters van Georgische mandarijnen maakten zich uit de voeten, hier en daar schoot een hond schichtig weg, in de verte klonk een pistoolschot, een bedelaar zonder benen werd opgetild en weggedragen, natte sneeuw, koud, stenen vlogen door de lucht.


Ruzie in de Zwarte Zee!


De Zwarte Zee: van Pericles tot Poetin aan rooftochten onderworpen. De Zwarte Zee: van klassiek zuidelijk (Grieks, Romeins, Ottomaans) naar contemporain noordelijk (Sovjet-Russisch) contrapunt. De Zwarte Zee: stille getuige van de Krimoorlog met die fameuze militaire blunder van de “Charge of the Light Brigade”. Op school leerden we:


“Theirs not to make reply,
Theirs not to reason why,
Theirs but to do and die”.


Oh ironie, van Florence Nightingale naar Henri Dunant en het Rode Kruis van nu.


Was het nu dan wéér zo ver in die Zwarte Zee? Ditmaal een ongelijke strijd met nog onbekende gevolgen voor de hele Zwarte Zee-regio: “Nul tisserand ne sait ce qu’il tisse.” Wordt de havenstad Marioepol het nieuwe Danzig?


De Zwarte Zee en de Krim. Waarom gaf Chroetsjov de Krim in 1954 ook alweer aan Oekraïne? Als betaling aan het Oekraïense partijsecretariaat voor hun steun in zijn machtsstrijd met premier Malenkov? Als compensatie voor de honderdduizend Oekraïeners, die Stalin na de oorlog had opgeëist voor de wederopbouw van Rusland? Zoveel theorieën, zoveel meningen, zoveel speculaties.


Even terug naar andere tijden, meer dan vijfendertig jaar geleden: een lang weekend aan de Zwarte Zee. Niet zo diep als het Baikalmeer, maar toch op sommige plaatsen meer dan tweeduizend meter diep. Zwemmen leidt dan gek genoeg tot dieptevrees, net zoiets als hoogtevrees, met dezelfde vlinders in je buik. Als het je overkomt, weet je niet hoe snel je naar de kant moet komen. Zoet water uit de Dnjepr, zout water uit de Mediterranée, dat geeft een turquoisekleur die je verblindt. Over de begroeiing aan de kust van de Zwarte Zee is door de schrijver Konstantin Paustovsky scherp geschreven, maar klim je na zo’n zwemavontuur weer aan de kant, dan schreeuwen de kleuren van de natuur je in de felle zon toch nog onverwacht tegemoet.


Kwam het door de hete lucht of door het scherpe licht? Was het een flauwte of een visioen? Een fata morgana misschien? In de verte zag ik duidelijk de contouren van slagkruisers, marineschepen, de vloot met haar eigen machtsvertoon. Had ik dit dan al eerder beleefd? Was deze zondag in Kiev maar een droom?


Droom en werkelijkheid die in elkaar overgaan en onderling vervagen. Zo houden we de glorie van gisteren vast en de zwendel van nu op afstand: “Ich moechte einmal wieder froehlich sein.”

Ed Hoeks

Columnist

Profiel